الْمُنْكَرِ » * « 1 » نماز ( انسان را ) از زشتيها و گناه بازمىدارد . به‌ويژه هنگامى كه انسان بر عبادت و بندگى مداومت ورزد ، از آفتها مصونش دارد ، در وقتهاى مناسب انجامش دهد ، در شرايط و اركانش احتياط نمايد ، از ريا و نقصان مصونش دارد ، و سرانجام با اخلاص و خشوع و حضور قلب آراسته‌اش سازد . آرى ، در اين صورت ، نفس عبادت ، انسان را از ارتكاب گناه بازمىدارد . ] درجهء سوم ، صبر در بلا [ و مصيبتها و شدايد زندگى ] است ؛ بدين وسيلت كه سالك جزاى نيكويى را [ كه خداوند متعال در قرآن براى صابران وعده داده است ] ملاحظه كند [ و همواره آن را مورد توجه خود قرار دهد ] ؛ و در انتظار آسايش [ و آرامش ] و گشايش بسر برد ؛ [ چرا كه همواره سختىها و شدايد توأم با راحتيها و آسايشهاست ، چنان‌كه خداى تعالى مىفرمايد : « فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً - إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً » « 2 » با هر سختى البتّه آسانى است . مسلما با هر سختى آسانى است . ] ؛ و [ نيز ] با برشمردن عطايايى كه خداوند بر او منت نهاده [ و در اختيارش قرار داده ] است ، و يادآورى نعمتهاى ايّام گذشته ، [ تحمّل ] بلا را بر خود سهل و آسان سازد . و فى هذه الدرجات الثلاث من الصبر نزلت : « اصبروا » يعنى فى البلاء ، « و صابروا » يعنى عن المعصية ، « و رابطوا » يعنى على الطاعة . و أضعف الصبر الصبر للّه ؛ و هو صبر العامّة . و فوقه الصبر باللّه ؛ و هو صبر المريد . و فوقهما الصبر على اللّه ؛ و هو صبر السالك . [ آيهء شريفهء « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ » « 3 » ] دربارهء همين درجات سه‌گانهء صبر نازل شده است ، « اصبروا » يعنى در بلا شكيبا باشيد ؛ « و صابروا » يعنى در برابر ارتكاب گناه صبر كنيد ؛ و « رابطوا » يعنى بر

--> ( 1 ) - 29 / 45 . ( 2 ) - 94 / 4 و 5 . ( 3 ) - 3 / 200 .